مطالب ویژه
خانه / اخبار و رویدادها / مزایای طرح استانی شدن انتخابات بیش از معایب آن است!

مزایای طرح استانی شدن انتخابات بیش از معایب آن است!

در یکصد و پنجاه سال گذشته مسئله انتخابات در کشورهای مختلف  در اصل مبنای تلاشی بوده است در راستای مشارکت مردم در سرنوشت خود و در هر کشور بنا بر مقتضیات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی انتخابات برگزار گردیده است. متاسفانه در بیشتر این کشورها نتیجه انتخابات چیزی جز حاکمیت های خانوادگی شبه سلطنتی نبوده است و با تفاوت های اندک با نام جمهوری یا اسامی دیگر ابزاری برای استمرار حاکمان مستبد گردیده است که نمونه آن روسای جمهور مادام العمر و مجالس فرمایشی می باشد که در کشورهای مختلف شاهد آنها بوده ایم.

در جمهوری اسلامی ایران از همان بدو پیروزی انقلاب اسلامی تلاش شده است با برگزاری انتخابات متعدد و متنوع مردم در سرنوشت خود دخیل شوند و حاکمیت مردم بر مردم در چهار چوب قانون اساسی تحقق یابد و شعار غالب این بوده است که ” میزان رای ملت است”. یازده دوره انتخابات ریاست جمهوری و نه دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی و چندین انتخابات خبرگان رهبری و شوراهای اسلامی شهر و روستا گواه این مدعاست.در هر دوره تلاش گردیده است نواقص موجود رفع و حرکت بسوی انتخاباتی بهتر باشد. مسئله استانی شدن انتخابات تا کنون چند بار در دوره های مجلس مطرح شده است اما تا کنون اجرایی نگردیده است. به نظر می رسد با تدارک لوازم برگزاری انتخابات الکترونیک این مهم چندان دور از دسترس نباشد و اجرا شدن آن با مشکل چندانی روبرو نباشد مسئله ای که مطرح است مزایا و معایب این طرح می باشد.

این طرح بطور خلاصه به صورت زیر می باشد:

در انتخابات مجلس شورای اسلامی افراد علاوه بر شرایط عمومی قبلی برای نامزد شدن در هر حوزه باید دارای شرایط زیر نیز باشند:

۱-     متولد آن حوزه باشند یا

۲- سابقه سکونت حد اقل پنج سال را در آن حوزه داشته باشند یا

۳- دارای سابقه نمایندگی مجلس در آن حوزه باشند.

مردم در هر استان می توانند به تمام نمایندگان استان (تعداد نمایندگان مورد نیاز در هر حوزه) رای دهند. برای نامزدهایی که بتوانند در حوزه انتخابیه خود حداقل پانزده درصد آراء را کسب نمایند آراء آنها در سایر حوزه هایی استان نیز برایشان محاسبه خواهد شد و در نهایت نامزد یا نامزدهایی که در مجموع آراء بیشتری به دست آورند برنده انتخابات خواهند شد. شاید مثالی در این مورد گویاتر باشد:

برای نمونه استان کرمانشاه را در نظر می گیریم که در دوره دهم انتخابات مجلس تعداد ۹ نماینده به مجلس را خواهند یافت. مرکز استان ۴ نماینده و پنج حوزه شهرستانی نیز هرکدام یک نماینده خواهند داشت. برای مثال در حوزه اورامانات (شامل شهرستانهای پاوه، جوانرود، روانسر و ثلاث باباجانی) که یک نماینده خواهد داشت مردم اورامانات می توانند علاوه بر رای دادن به یکی از نامزدهای انتخابات در اورامانات به ۸ کاندیدای دیگر در استان رای دهند. حال فرض کنید از میان نامزدهای انتخابات مجلس در اورامانات ۴ نفر حداقل پانزده درصد را به دست آورده باشند، آراء دیگری که در سایر شهرستانهای استان به نام آنها داده شده است محاسبه و با آراء هر یک از آنها در حوزه اورامانات جمع خواهد شد و در نهایت آراء هر یک از آنها که بیشتر از سایرین بشود به عنوان نماینده انتخاب خواهد شد.

 اکثریت نمایندگان مجلس نهم براین عقیده اند که شیوه انتخابات باید تغییر کند تا در نتیجه آن نمایندگانی با کارایی بیشتر به مجلس راه یابند و بهتر بتوانند در مورد آینده کشور قانونگذاری و تصمیم گیری نمایند، تنها مطلبی که وجود دارد نحوه این تغییر روش است. تنها مطلبی که نباید از آن غافل شد این است که حضور مردم در انتخابات باید حداکثری باشد و رای دهندگان دقت نمایند افراد توانمندتر و اصلح را انتخاب نمایند تا بدینوسیله در پیشرفت و توسعه کشور سهیم شوند چون هر عملی که نماینده به عنوان وکیل مردم انجام دهد افرادی که او را انتخاب نموده اند در آن اعمال شریک خواهند بود.

موافقان این طرح بر این عقیده اند که در صورت استانی شدن انتخابات نگاه ملی در میان نمایندگان گسترش می یابد و وقت مجلس صرف امور جزیی و محلی نخواهد شد. علاوه بر این سطح کیفی و کارایی مجلس با انتخاب چهره های شاخص تر و معروف تر، افزایش می یابد. در مقابل مخالفان این طرح اعتقاد دارند که با تصویب این طرح حلقه ی ارتباط حاکمیت با مردم مناطق محروم، قطع می شود و این فرصت از نظام برای حل مشکلات مردم گرفته خواهد شد. مخالفان همچنین می گویند که به این ترتیب هزینه های انتخابات چند برابر می شود و افرادی رای می آورند که به لابی های قدرت و ثروت متصل باشند. برخی دیگر معتقدند که این طرح نه تنها هزینه های انتخابات را بالا نخواهد برد بلکه به خاطر تمرکز انتخابات در رسانه های جمعی سبب کاهش شدید هزینه ها خواهد شد. نمونه انتخابات متمرکز انتخابات کلان شهری چون تهران است که در آن نمایندگان از طریق لیست های انتخاباتی انتخاب می شوند.

بانیان طرح استانی شدن انتخابات بر این عقیده اند که شکل فعلی برگزاری انتخابات مجلس چندان کارآمد نیست و نمایندگان منتخب در بیشتر موارد افراد توانمند در قانونگذاری و حل مشکلات کشور نیستند چرا که بافت اجتماعی در بیشتر مناطق کشور تحت تاثیر فضای عشیره ای  قرار می گیرد و مردم براساس احساسات نمایندگان خود را انتخاب می کنند تا بر مبنای مصلحت و نیاز منطقه و کشور. عامل دیگر این است در شهرستان ها چون تعدا آرا چندان زیاد نیست امکان تغییر نتیجه بر اثر تقلب خرید شناسنامه وجود دارد. طرفداران اجرای این طرح بر این باورند که با حفظ سهمیه انتخاباتی هر حوزه و در نظر گرفتن مبنای حداقل پانزده درصد آرا برای نامزدهای انتخابات مجلس بعنوان شرط لازم برای محاسبه آرای استانی برای آنها می توان هم محلی بودن نمایندگان را حفظ کرد  و هم برجسته بودنشان در کل استان را مد نظر قرار داد. آنها بر این باورند که با شکل گیری ائتلافهای متشکل از افراد همفکر در سطح استان  هزینه های انتخاباتی افزایش نخواهد یافت و همچنین زمینه تشکیل احزاب در آینده فراهم خواهد شد. آنها بر این باورند که ارائه لیست انتخاباتی توسط نامزدهایی که دارای همگرایی فکری هستند موجب کاهش هزینه ها نیز خواهد شد. نمایندگانی که همفکر باشند و با آراء همه مردم استان انتخاب شوند در تصمیم گیریها توانمندتر خواهند بود چرا که آنها با آراء بیشتری به مجلس راه می یابند و پشتیبانی درصد بیشتری از مردم استان را با خود دارند تا اینکه نماینده عشیره یا گروه خاصی از افراد در یک منطقه باشند و تصمیم هایشان عمدتا در جهت تامین منافع آنها باشد. طرفداران این طرح ادعا می کنند میزان مشارکت نیز افزایش خواهد یافت که اگر افرادی احیانا به هر دلیل نخواهند به نامزدهای یک حوزه رای بدهند فردی را در سایر حوزه ها پیدا خواهند کرد که دارای شرایط مورد نظر آنها باشد. با اجرای الکترونیک انتخابات می توان مشکلات اجرایی این طرح را برطرف نمود بطوریکه در همان ساعت پایان انتخابات بتوان نتیجه آراء را اعلام کرد.

مخالفان این طرح معتقدند که اجرای آن موجب خواهد شد مناطق روستایی و کم جمعیت از کانون توجه خارج شوند و نمایندگان بیشتر توجه خود را معطوف به مراکز پرجمعیت نمایند و توسعه مناطق محروم متوقف شود. از سوی دیگر آن ادعا می کنند که مردم سایر شهرستان ها نمی توانند و حتی حق ندارند برای مردم سایر مناطق استان تصمیم گیری نمایند چون اولا افراد نامزد نمایندگی در آن حوزه ها را به درستی نمی شناسند و دوما مشکلات شهرستانها با هم فرق می کند. آنها معتقدن که ارتباط نمایندگان با موکلین خود در حوزه های انتخابیه کم خواهد شد. در ضمن هزینه های تبلیغات انتخابات نیز افزایش خواهد یافت و چهره های جدید که توان اقتصادی بالایی نداشته باشند نمی توانند در انتخابات استانی موفق شوند. آنان بر این باورند که میزان مشارکت در انتخابات کاهش خواهد یافت چون حساسیت های منطقه ای از بین خواهد رفت و مردم دیگر تهییج نخواهند شد.

نگارنده بر این عقیده است همگان باید سعی کنیم شرایطی فراهم شود که مشارکت در انتخابات حداکثری باشد و انتخاباتی پرشور و سالم برگزار گردد تا انشاالله با حضور نمایندگان توانمند در مجلس شورای اسلامی قانونگذاری و تعیین اولویتهای کشور با دقت هرچه بیشتر صورت پذیرد. این طرح در مجموع مزایای آن بیشتر از معایبش می باشد و گامی مثبت در جهت هرچه واقعی تر کردن نتیجه انتخابات خواهد بود چرا که با دخیل کردن آراء مردم همه ی حوزه های استان در نتیجه انتخابات یک حوزه میزان آراء بالا می رود و تاثیر پذیری نتیجه انتخابات از سوء رفتارهای انتخاباتی به حداقل می رسد. هیچ ظلمی بر حوزه های انتخاباتی نخواهد شد چون مردم سایر حوزه ها به کسی در هر حوزه رای خواهند داد که در آن حوزه واجد حداقل پانزده درصد آراء شده و به نوعی مشروعیت مردم آن حوزه را کسب کرده باشد. ارتباط نماینده با حوزه انتخابیه نیز کمرنگ نخواهد شد و فرض بر خدمتگذاری مردم است و همه نمایندگان به نوعی در برابر همه مردم استان احساس مسئولیت بیشتری خواهند نمود.  

انتشار توسط 8 تم

۲ نظر

  1. فریدون محمدی

    با تشکر از جناب دکتر یوسفی برای روشنگری در موضوع انتخابات مجلس
    بنظر میرسد فضای مناسبی برای آزمایش راهکارهای نوین در زمینه انتخابات و به تبع آن قانونگذاری در کشور ایجاد شده است. این امر به معنای تحول نگرش در زمینه های مختلفی می باشد که قبلاً برای آن هزینه های بسیاری را با راندمان پایین متحمل شده ایم(منظورم تبدیل نگاه محلی به نگاه ملی). بعنوان مثال تعداد رای که در سایر حوزه های انتخابی برای یک نامزد در حوزه ای مشخص وصول می شود کاملاً منطبق با عقلانیت و شایسته سالاری یا شناخت شخصیتی است نه شناخت عشیره ای و طایفه گرایی. و هر چه درصد میزان رای نامزدها در حوزه انتخابی خود با سایر حوزه ها بهم نزدیک باشد نشان از انتخاب اصلح دارد. هر چه این درصدها با هم فاصله بیشتری داشته باشند. نشان از ضعف فرهنگی در این مورد است…….
    اما مورد بسیار مهم در جواب منتقدین محترم اینکه…برای اصلح ترین انتخاب هر هزینه ای برای جامعه ارزان است.

  2. ضمن تشکر ازشماجناب اقای دکتریوسفی درخصوص تشریح موضوع انتخابات استانی .به عرض می رساند:
    باتوجه به دیدگاهای مطرح شده توسط جنابعالی درمتن فوق به نظر می رسد که انتخابات استانی به نفع همگان خواهدبود.وانشالله درانتخابات اینده فردی توانمند وشایسته به دورازهرگونه تعصبات طایفه ای وعشیره ای به عنوان نماینده اورامانات راهی خانه ملت گردد..

نظر شما

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.قسمت های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*